Wat is absenteïsme of ziekteverzuim?
We verstaan onder absenteïsme alle afwezigheden wegens ziekte en privéongevallen, ongeacht de duurtijd en de oorzaak. Het is een onvermijdelijk deel van de werkelijkheid in elke organisatie en vereist daarom een globale aanpak op jouw maat. Een duidelijk kader biedt je medewerkers zekerheid en helpt bij preventie.
Oorzaken van absenteïsme
Als een medewerker zich ziek meldt, kunnen verschillende factoren een rol spelen. De meest voorkomende oorzaken zijn:
- Fysieke oorzaken: spieren, gewrichten en wervelzuil (locomotorische problemen), luchtwegen, spijsvertering
- Psychosociale oorzaken: hoge kans op burn-out o.a. door emotionele werkbelasting, werkintensiteit, privébelasting, jobonzekerheid en rolconflicten
- Potentiële problemen op de werkvloer: motivatieproblemen, organisatieverandering, gebrek aan autonomie...
Of een afwezigheid wettig of onwettig is, hangt er enkel van af of je al dan niet een ziektebriefje kreeg. Wettig of onwettig zegt niets over de legitimiteit of de oorzaak van de afwezigheid.
Soorten ziekteverzuim: wit, grijs, zwart en roze verzuim
Binnen ziekteverzuim bestaan er verschillende onderverdelingen. Hoewel de benamingen intussen wat verouderd zijn omdat absenteïsme een complex gegeven is, krijg je hier een kort overzicht:
- Wit verzuim: De werknemer heeft medische klachten en is daardoor tijdelijk ongeschikt om te werken
- Zwart verzuim: De werknemer meldt zich ziek terwijl hij eigenlijk niet ziek is
- Grijs verzuim: De werknemer heeft medische klachten, maar er is twijfel over de mate waarin deze het werk beïnvloeden
- Roze verzuim of presenteïsme: De werknemer komt werken ondanks gezondheidsproblemen
Wanneer medewerkers regelmatig afwezig zijn, is het belangrijk om ook te bekijken of de oorzaak mogelijk verband houdt met het werk. Zeker bij langdurig afwezigheid helpt betrokkenheid tonen en ondersteuning om duurzame werkhervatting te stimuleren.
Gevolgen van absenteïsme
Absenteïsme brengt directe en indirecte kosten met zich mee, zoals het loon van de afwezige werknemer, overuren of tijdelijke werkkrachten die de afwezigheid moeten opvangen en mogelijke opleidingen om het werk van de afwezige over te nemen.
Absenteïsme brengt zowel directe als indirecte kosten met zich mee.
Directe kosten
Loon van de afwezige werknemer
Overuren van collega’s
Tijdelijke werkkrachten
Impact op organisatie en team
Daarnaast kan ziekteverzuim ook een sterke impact hebben op het functioneren van je organisatie:
Herverdeling van werk binnen het team
Hogere werkdruk en stress
Vertraging van opdrachten
Frustraties binnen het team
Risico op kwaliteitsproblemen
Daarom is het belangrijk om absenteïsme niet enkel reactief te behandelen, maar ook te werken aan een structureel absenteïsmebeleid.
De Bradford Factor en hoe je deze berekent
Het meten van ziekteverzuim gaat verder dan alleen het aantal ziekmeldingen. De Bradford Factor is een krachtige tool om de impact van frequent, kortdurend verzuim in kaart te brengen. Met de formule B = S² x D, waarbij S staat voor het aantal afzonderlijke verzuimperiodes en D voor het totaal aantal verzuimdagen, identificeren we snel trends in verzuimgedrag.
Waarom is de Bradford Factor belangrijk?
- Inzicht in verzuimpatronen: biedt helderheid over kortdurend versus langdurig verzuim
- Preventieve maatregelen: signaleert vroegtijdig risico's op langdurig verzuim
- Kostenbesparing: maakt gerichte maatregelen mogelijk om verzuimkosten te verlagen
Wat is presenteïsme of roze verzuim?
Presenteïsme betekent dat een werknemer naar het werk komt ondanks fysieke of mentale gezondheidsproblemen.
Structureel presenteïsme kan de gezondheid en het welzijn op het werk negatief beïnvloeden. Dat blijkt uit wetenschappelijk onderzoek en uit de studie van Securex. Enkele cijfers op een rij:
- In 1 op 3 (34%) gevallen ondervindt de werknemer negatieve gevolgen van doorwerken bij ziekte. Het veroorzaakt bij de meerderheid een moeilijk herstel of verlenging van de ziekteduur (64%)
- 1 op 5 (20%) van de werknemers ervaart mentale gevolgen in de vorm van vermoeidheid, stress, angst, depressie of burn-out als gevolg van presenteïsme
- 16% ervaart negatieve gevolgen op het werk zoals meer werk, zwaarder werk, moeilijkheden bij de uitvoering van het werk en onbegrip vanwege leidinggevenden of collega’s. Dat kan tot meer verloop leiden
- Werknemers die minstens één keer doorwerken bij ziekte, willen vaker ander werk zoeken dan hun collega’s die nooit doorwerkten bij ziekte (38% vs. 27%)
Absenteïsme en presenteïsme aanpakken met een afwezigheidsbeleid
Ieder bedrijf krijgt vroeg of laat te maken met afwezige medewerkers. Daarom is het cruciaal om een duidelijk absenteïsmebeleid uit te werken:
- Je opent een dialoog en werkt aan autonome motivatie in je team
- Je drukt de kosten voor je organisatie door verzuim efficiënt te behandelen
- Je creëert duidelijkheid door een consequente manier van werken
Voor een succesvol afwezigheidsbeleid op maat van je team en organisatie, regel je als organisatie het best eerst een absenteïsme-audit.
Een belangrijk onderdeel van een succesvol verzuimbeleid, is medische controles gestructureerd te organiseren. Controles door een controlearts helpen je te achterhalen of de afwezigheidsduur van je werknemer klopt en of die terug aan het werk kan.
