Login
Psychosociaal welzijn

Drugs, alcohol en tabak op de werkvloer

Ontwerp een alcohol- en drugsbeleid met procedures

Alcohol en drugs op de werkvloer vormen een risico. 25% van de werknemers drinkt te veel alcohol, stelde Securex vast na een onderzoek. Naast een hogere kans op onveiligheid, zijn werknemers die kampen met een verslaving ook frequenter afwezig. Werk daarom samen met Securex aan een preventiebeleid tegen (overmatig) gebruik van alcohol of drugs. 

alcoholbeleid

Preventief optreden tegen drugs en alcohol op het werk

  • Creëert duidelijkheid
  • Steunt en beschermt werknemers (tegen zichzelf)
  • Vermindert het risico op arbeidsongevallen en verhoogt de veiligheid
  • Pakt een moeilijk aspect van absenteïsme aan en verbetert het welzijn van je werknemers
Oorzaken en signalen

Potentiële oorzaken en signalen van alcohol en drugs op het werk

Er zijn verschillende paden naar drugs of overmatig alcoholgebruik en substantiemisbruik valt zelden of nooit zomaar uit de lucht. Stress op het werk kan een factor zijn, want er bestaat een samenhang tussen stress en (problematisch) alcoholgebruik. Het is alleen nooit de enige reden.

De impact van stress op (problematisch) alcoholgebruik hangt af van de aard, de duur en de ernst van de ervaren stress evenals van de levensfase van je werknemer.

Tip: Wist je dat één op de drie werknemers klaagt over stress? Breng met de burn-out assessment tool energievreters en stressfactoren binnen je organisatie in kaart.
 

Post-traumatische stress

Langdurige stress kan een rol spelen, maar ook ingrijpende gebeurtenissen hebben een zware impact op het mentale welzijn van je werknemers. Denk aan:

  • (Zware) arbeidsongevallen
  • Sterke conflicten of zelfs vechtpartijen
  • Ongewenst gedrag
Maar dat betekent niet dat je als werkgever elke keer iets opmerkt óf dat je medewerker er zich comfortabel bij voelt zaken uit de privésfeer of persoonlijke gevoelens te delen. Zorg daarom altijd voor een sterk psychosociaal welzijnsbeleid, zo ondersteun je zelfs mensen van wie je niet weet dat ze steun nodig hebben.

Heb je een vraag over onze specifieke begeleiding van werknemers na een problematische gebeurtenis? Lees deze handige folder of contacteer ons voor advies op maat.
 

Signalen van alcohol- en drugsgebruik herkennen

Er is geen eenduidige manier om alcohol of drugsgebruik te herkennen bij een werknemer, maar er bestaan wel signalen die wijzen op middelenmisbruik. Wees waakzaam wanneer je werknemer: 

  • Sneller vermoeid raakt of vaker afwezig is 
  • Foute beslissingen neemt en/of regelmatig minder alert is 
  • Meer moeite heeft met complexe taken of vaker fouten maakt dan vroeger 
  • Bij gemaakte fouten de schuld bij anderen legt 
  • Langzaamaan sociaal geïsoleerd raakt 

Vanuit een leidinggevende positie is het soms moeilijk om hier duidelijk zicht op te hebben, dus probeer een open en veilige cultuur te creëren waarbij werknemers weten dat ze met bezorgdheden bij jou terechtkunnen. 

Tip: Wist je dat er een zelftest bestaat om na te gaan of je verslaafd bent aan alcohol? Lees onze brochure en ga na of je alcoholgebruik problematisch is. 
 

Potentiële gevolgen

Op de werkvloer kan alcohol- of drugsgebruik leiden tot

  • Gevaarlijke situaties die de gezondheid van alle werknemers in het gedrang brengen
  • Dalende productiviteit, zowel bij het uitvoeren van het werk als door het stijgen van het aantal pauzes. Denk aan rookpauzes e.d.
  • Reputatieschade bij klanten

Dus voldoende redenen om hier preventief op in te zetten.

Preventie

Preventief werken: alcohol- en drugsbeleid opzetten

Een preventief alcohol- en drugsbeleid is sinds 1 april 2010 en de cao 100 ook een wettelijke verplichting. Het vormt een onderdeel van het ruimere welzijnsbeleid binnen een onderneming en bestaat uit twee fasen:

Stap 1: de intentieverklaring

De intentieverklaring bevat de hoofdlijnen en doelstellingen van je alcohol- en drugspreventiebeleid en wordt geïntegreerd in het arbeidsreglement. Deze verklaring moet onder andere rekening houden met:

  • De aard en activiteit van je onderneming
  • Veiligheidsfuncties van werknemers
  • De grootte van je bedrijf
 
Je vermeldt verplicht dat je je werknemers:
  • Sensibiliseert over de effecten van het gebruik van alcohol en drugs
  • Informeert over het preventief alcohol- en drugsbeleid binnen de onderneming
  • Meedeelt op welke steunmaatregelen ze een beroep kunnen doen

Stap 2: Procedures rond drugs en alcohol op de werkvloer

In een tweede fase kan je als werkgever dan je beleid verder uitwerken via concrete regels en procedures in een actieplan. Denk bijvoorbeeld aan welke stappen een leidinggevende dient te nemen wanneer die geconfronteerd wordt met een dronken of geïntoxiceerde werknemer.

Belangrijk: Een concreet preventief alcohol- en drugsbeleid laat iedereen binnen je onderneming toe om bij problemen eenduidig te handelen. Op zo’n moment wil je geen twijfel of ruimte voor interpretatie.
Betrek hierbij zeker je externe dienst voor preventie en bescherming (EDPBW).

Actieplan

Drugs en alcohol op het werk aanpakken met een actieplan

Realiseer een duurzame verbetering van het gedrag van je werknemers door je actieplan te baseren op de 4 pijlers van een effectief alcohol- en drugspreventiebeleid: 

  1. Werk preventief via voorlichting en vorming 
  2. Stel regels op over het gebruik van drugs en alcohol tijdens de werkuren, ook tijdens personeelsfeestjes 
  3. Voorzie procedures voor het aanpakken van problematisch gedrag door drugs- en alcoholgebruik, denk ook aan regels met betrekking tot aangekondigde en niet-aangekondigde tests 
  4. Verstrek hulp en bijstand aan werknemers met problematisch gebruik 

De concrete regels en procedures neem je ook op in het arbeidsreglement. 

Ontslag na alcohol- of drugsgebruik op het werk 

Alcohol- of middelengebruik is onvoldoende reden om een werknemer (onmiddellijk) te ontslaan. Het wettelijk kader verwacht dat je als werkgever hulp biedt aan deze werknemers. Vergeet ook niet dat sommige signalen niet altijd het gevolg zijn van alcohol- of drugsgebruik, maar ook kunnen wijzen op een burn-out of andere psychische problemen 

Probeer verslavingen aan te pakken voor het een probleem wordt Pak verslaving preventief aan
Dit zou u ook kunnen interesseren:
Gezondheid en vitaliteit op het werk

Een medewerker aanwerven helpt uw zaak vooruit, maar is telkens een grote stap. Daarom ondersteunt Securex u om alles van aanwerving tot opstart vlot te laten verlopen. Ontdek hoe.

Alles over vitaliteit en gezondheid
Absenteïsme

De oorzaken van absenteïsme zijn heel divers. Het is daarom belangrijk dat je goed achterhaalt waar de problemen zitten (denk aan gezondheid, motivatie, werkomgeving,…), zodat je ziekteverzuim gericht terugdringt.
 

Alles over absenteïsme
Externe Dienst voor Preventie & Bescherming op het Werk (EDPBW)

Een EDPBW focust op de gezondheid, de veiligheid en het welzijn op de werkvloer. Denk aan opleidingen voor preventieadviseurs, ondersteuning bij risicobeheersing en het medisch toezicht door een arbeidsarts. Werk samen met Securex als EDPBW.  
 

Alles over de EDPBW