Wat is een ondernemingsplan?
Een ondernemingsplan is een document waarin je beschrijft wat je met je zaak wil bereiken en hoe je dat gaat aanpakken. Je brengt je bedrijfsidee, doelgroep, markt, strategie, organisatie en financiële verwachtingen samen in één overzichtelijk plan.
Door een ondernemingsplan op te stellen, toets je of je idee ook in de praktijk haalbaar is. Het helpt je om:
- je bedrijfsidee concreet uit te werken
- je doelgroep en concurrenten beter te begrijpen
- duidelijke doelstellingen vast te leggen
- kansen en mogelijke risico’s te herkennen
- je kosten, inkomsten en financieringsbehoefte in te schatten
- banken, investeerders of zakenpartners te overtuigen.
Beschouw je ondernemingsplan niet als een document dat je maar één keer opstelt. Je kan het ook na de opstart blijven gebruiken om je resultaten te vergelijken met je oorspronkelijke doelstellingen en je strategie waar nodig bij te sturen.
Is een ondernemingsplan verplicht?
Een ondernemingsplan is in België niet voor elke starter wettelijk verplicht. Toch is het sterk aanbevolen, omdat je ermee nagaat of je plannen commercieel en financieel haalbaar zijn.
Let op: een ondernemingsplan is niet hetzelfde als een financieel plan. Het ondernemingsplan beschrijft je volledige project, waaronder je strategie, markt, marketing, organisatie en financiën. Het financieel plan is het cijfermatige onderdeel daarvan.
Welke onderdelen bevat een ondernemingsplan?
Een businessplan is een omvangrijk document, dus het is niet altijd evident om daarmee te starten.
Tip: Meteen beginnen schrijven aan een businessplan is niet evident. Werk eerst je bedrijfsidee uit op een Business Model Canvas.
Een ondernemingsplan heeft geen vaste structuur, maar er zijn wel onderdelen die meestal terugkomen. Hieronder vind je een overzicht van de onderdelen die je zeker in je plan moet opnemen.
Samenvatting van je ondernemingsplan
Begin je ondernemingsplan met een korte samenvatting van je project. Beschrijf wat je onderneming doet, welk probleem je oplost, wie je doelgroep is en hoeveel financiering je eventueel nodig hebt.
Schrijf deze samenvatting bij voorkeur pas wanneer de rest van je ondernemingsplan klaar is. Zo kan je de belangrijkste informatie helder en overtuigend samenbrengen. Dat is vooral nuttig wanneer je je plan voorlegt aan een bank, investeerder of mogelijke zakenpartner.
Hoofdactiviteit en elevator pitch van je zaak
Wat is je hoofdactiviteit waarop je zaak zich gaat richten? Het is belangrijk dat je dit kristalhelder kan verwoorden. Oefen daarbij ook je elevator pitch, of hoe jij je bedrijf voorstelt in 30 seconden - het equivalent van een tochtje in een lift.
Doel van je zaak
Overloop in dit onderdeel de volgende vragen:
- Welke producten of diensten ga je aanbieden?
- Op welke manier zie je dit evolueren?
- In grote lijnen, waar zie jij je onderneming op korte en op lange termijn?
Voorzie daarbij een duidelijke omschrijving van je idee en plan. Als je dit op korte tijd toelicht, komen we bij de elevator pitch. Zo stel je een sterke elevator pitch op.
Missie, visie en strategie
Aan de hand van je missie, visie en bedrijfsstrategie kan je duidelijk verwoorden waarom klanten voor jou kiezen, en niet voor een concurrent. Het zijn termen die echter vaak door elkaar gebruikt worden, maar we lichten even toe:
Verschil missie en visie
Uit het hoofd, weet je het verschil? Dit zijn termen die heel vaak door elkaar gebruikt worden. Je missie is de bestaansreden van je zaak: hoe wil je het verschil maken in de samenleving? Je visie is het verlengstuk daarvan, maar op kortere termijn, denk aan 3 à 5 jaar. In je visie maak je jouw missie een stuk concreter door daar doelstellingen aan te koppelen.
Je bedrijfsstrategie
Net zoals je visie een concretere toepassing is van je missie, is je strategie het omzetten van je visie in een actieplan. Op welke manier wil je jouw visie (en missie) realiseren? Denk daarbij aan SMART-doelstellingen op korte en middellange termijn.
Een paar voorbeelden:
- Op 6 maanden een omzet van 60.000 euro realiseren.
- Je product op 1 jaar tijd in 24 winkels kunnen verkopen.
- Over 2 jaar een eerste medewerker aanwerven.
Markt- en concurrentieanalyse
Hoe je het draait of keert, een markt- en concurrentieanalyse zijn vooral veel werk. Het ene richt zich op het feit of je zaak een plaats in de markt heeft, en het andere hoe je concurrenten het doen. Mocht je geen concurrenten hebben, heb je ofwel het gat in de markt gevonden, ofwel is het geen levensvatbare activiteit. Enkel door het nodige onderzoek te doen, kom je erachter hoe het zit.
Vragen bij een marktanalyse
- Is er een markt voor je product?
- Zijn consumenten klaar voor je idee?
- Kan je project rendabel zijn?
Vragen bij een concurrentieanalyse
- Welke spelers zijn er nog op de markt?
- Waarom zijn zij een concurrent?
- Hoe maak je het verschil?
Het antwoord op beide analyses zal een invloed hebben op je ondernemingsplan, want je ontdekt misschien nieuwe opportuniteiten, of factoren waarmee je het verschil met concurrenten kan maken. Hoe dan ook, je leert je markt en sector beter kennen, en dat is enkel een meerwaarde.
Tip: Spendeer naast onderzoek naar potentiële klanten of concurrenten ook tijd aan leveranciers.
Organisatie en team
Beschrijf ook hoe jij je onderneming zal organiseren. Start je alleen of samen met een vennoot? Welke kennis en ervaring breng je zelf mee en voor welke taken heb je ondersteuning nodig?
Denk onder andere na over:
- de gekozen ondernemingsvorm
- de rol en verantwoordelijkheden van elke oprichter
- externe partners, leveranciers en adviseurs
- de competenties die je nog moet aantrekken
- eventuele plannen om later personeel aan te werven.
Een bank of investeerder beoordeelt niet alleen je bedrijfsidee, maar ook of jij en je team over de juiste ervaring en competenties beschikken om het plan uit te voeren.
Een marketingplan opstellen
In dit onderdeel bespreek je de volgende vraag: ‘Hoe ga je jezelf in de markt positioneren en je eerste klanten aantrekken?’ Overloop waar en op welke manier jij je diensten of producten gaat aanbieden. Je gaat eigenlijk je strategie nog iets concreter maken.
Het spreekt voor zich dat een goede markt- en concurrentieanalyse de basis is voor een gefundeerd marketingplan.
5 P’s van een marketingplan
Een veelvoorkomende kapstok zijn de 5 P’s:
- Product (en/of dienst): schrijf gedetailleerd op wat je doet, tot op het niveau van de verpakking en/of garantie
- Prijs: welke prijs vraag je en hoe kom je aan die prijs? Reken al je kosten (overhead, productie, …) mee
- Plaats: waar komt je klant je product of dienst tegen?
- Promotie: met welke boodschap ga jij je klant aanspreken? Ga je bijvoorbeeld (online) adverteren?
- Personeel: welke functies heb je nodig om je product of dienst aan te bieden, en hoe past dit in je kostenplaatje?
Je marketingplan is, naast je financieel plan, het onderdeel dat je het vaakst ter hand zal nemen om aan te passen, ook na de opstart van je onderneming.
Financieel plan opstellen
Een belangrijk onderdeel, en waarschijnlijk het eerste onderdeel waar een bank of mogelijke investeerder naar gaat kijken: je financieel plan.
Beantwoord hier deze vragen:
- Welke omzet verwacht je?
- Welke kosten heb je allemaal?
- Hoe denk je dat omzet en kosten zullen evolueren doorheen de tijd?
Andere zaken die je hierin kan opnemen, is het bestaan van mogelijke steunmaatregelen, hoe jij je boekhouding gaat regelen (denk aan het afschrijven van mogelijke machines, …) en hoeveel geld je effectief nodig hebt om je plannen waar te maken.
Ook dit is een onderdeel, net zoals het marketingplan, dat je regelmatig moet bijwerken. Een goed zicht hebben op de financiële situatie van je zaak is de basis van ondernemen. Je zou altijd in staat moeten zijn om te zeggen hoeveel winst of verlies je maakt.
Conclusie: een ondernemingsplan is de blauwdruk van je bedrijf. Het omvat redelijk wat tijd en moeite om uit te werken, maar het bespaart je tijdens het ondernemen heel wat kopzorgen.
