Maatschap: alles wat je moet weten

Wat is een maatschap? 

Een maatschap is een overeenkomst tussen minstens twee personen om samen te werken als groep. De leden van de maatschap, de ‘vennoten’, doen een inbreng om de afgesproken activiteit uit te voeren. Die inbreng kan bestaan uit geld, goederen, arbeid, cliënteel, knowhow enzovoort.  

Het doel van de maatschap is om de vermogens van de vennoten rechtstreeks of onrechtstreeks te doen groeien. Denk aan verdeling van de winst of schaalvoordelen door samen te werken. Dit uitkeringsgerichte uitgangspunt is het hoofdkenmerk van elke vennootschap, en onderscheidt vennootschappen van verenigingen zoals een vzw. Een vzw zal de winst die ze maken niet uitkeren aan de leden maar bijvoorbeeld gebruiken voor een goed doel.  

Geen rechtspersoonlijkheid 

Wat maakt een maatschap nu zo bijzonder? In tegenstelling tot alle andere vennootschapsvormen heeft de maatschap geen rechtspersoonlijkheid. Dit wil zeggen dat een maatschap juridisch gezien niet wordt behandeld als een apart persoon, een zogenaamde ‘rechtspersoon’, maar als groep. Alles wat de maatschap verdient, uitgeeft, bezit of moet doen wordt rechtstreeks toegekend aan het collectief van de vennoten.  

Aansprakelijkheid bij een maatschap  

Omdat een maatschap geen rechtspersoonlijkheid heeft, zijn de vennoten elk onbeperkt hoofdelijk aansprakelijk. Hun privévermogen is dus niet afgeschermd tegen eventuele schuldeisers van de maatschap. 

Concreet. Stel dat de maatschap duizend euro schulden heeft. Dan moet elke vennoot diens deel bijleggen in verhouding met zijn aandeel in de maatschap. Maar hier schuilt de adder: dit is een puur interne kwestie. Schuldeisers moeten geen rekening houden met die onderlinge afspraken. Zij kunnen beslag leggen op het privévermogen van één vennoot voor de volledige duizend euro. Zelfs al heeft die vennoot maar één euro ingebracht in de maatschap. 

Tip: Vind je dit risico te groot? Denk dan na over een besloten vennootschap (bv), coöperatieve vennootschap (cv) of naamloze vennootschap (nv). 
Schakel de hulp in van onze experten voor een vennootschapsvorm die het best bij je past

Discretie maatschap  

Sinds 2018 moet elke maatschap zich inschrijven in de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO) via een erkend ondernemingsloket, zoals dat van Securex. De maatschap krijgt dan een ondernemingsnummer en enkele gegevens zoals het adres van de zetel worden openbaar gemaakt. Het kapitaal en de inbrengen blijven wel privé.  

Heb je nood aan volledige discretie? Dan kan je een zaakvoerder benoemen, die de maatschap algemeen vertegenwoordigt. Enkel zijn of haar naam zal dan zichtbaar zijn in de KBO, de vennoten blijven anoniem. Opgelet, geef de maatschap dan ook een naam. Doe je dit niet, dan zullen de namen van alle oprichters verschijnen als naam van de maatschap.  

Sociale bijdragen maatschap 

De maatschap zelf betaalt geen jaarlijkse bijdragen omdat ze niet is onderworpen aan de vennootschapsbelasting of de belasting voor niet-inwoners. Dit omdat we bij een maatschap spreken van ‘fiscale transparantie’. De winsten of verliezen van de maatschap stromen meteen door naar de vennoten volgens de afgesproken verdeelsleutel. Zo worden de inkomsten uit de maatschap belast in de personenbelasting van de vennoten en betalen ze hierop zelf sociale bijdragen.  

Voor- en nadelen van een maatschap  

Maatschap voordelen  

Een maatschap is ideaal voor zelfstandigen die eenvoudig willen samenwerken zonder hun individualiteit te verliezen. 

• Weinig formaliteiten en kosten. Voor de oprichting van een maatschap is er geen notaris en rechtbank nodig. Daarom is het zeker voor starters of kleine samenwerkingen een toegankelijke en kostenefficiënte vennootschapsvorm.  
• Flexibele afspraken tussen de vennoten. Je bepaalt onderling de winstverdeling en controle en legt dit vast in de maatschapsovereenkomst.  
• Makkelijk te ontbinden. Handig als je nog niet weet of de samenwerking lang zal duren. Of als je slechts tijdelijk samenwerkt voor bepaalde projecten.  

Maatschap nadelen 

De fiscale transparantie van een maatschap brengt ook enkele nadelen met zich mee. 

• Impact op eigen vermogen. Alle winsten of verliezen stromen onmiddellijk door naar de vennoten. De financiële resultaten van de maatschap staan dus in rechtstreekse verbinding met het privévermogen. 
• Geen vennootschapsbelasting. De inkomsten uit de maatschap worden belast via de personenbelasting. Maar in sommige gevallen is het vlak tarief van de vennootschapsbelasting voordeliger. 
• Geen mogelijkheid tot winstreserve binnen maatschap. In een maatschap kan je geen stuk van de winst in het vennootschapsvermogen laten zitten voor latere investeringen. Alles stroomt meteen door naar de vennoten. Wil je dit toch? Dan kies je beter voor een andere vennootschapsvorm, zoals de vennootschap onder firma (vof) of commanditaire vennootschap (commV).

Verschil maatschap met een vof en commV 

De vennootschap onder firma (vof) en commanditaire vennootschap (commV) zijn varianten van de maatschap met één belangrijk verschil: deze vennootschapsvormen hebben wel rechtspersoonlijkheid. Dit is handig voor als je wil optimaliseren of intens samenwerken, maar een bv, cv of nv te omslachtig is.  

Het belangrijkste verschil tussen een vof en commV is de aansprakelijkheid. Net zoals in een maatschap, zijn alle vennoten van een vof onbeperkt aansprakelijk voor honderd procent van de vennootschapsschulden. Bij de commV is dat niet zo. Hier is er sprake van beherende vennoten en stille vennoten. De beherende vennoten runnen actief de zaak en zijn onbeperkt aansprakelijk. De stille vennoten dragen enkel financieel bij en bemoeien zich voor de rest niet met de zaak. Zij kunnen hoogstens hun eigen inbreng verliezen. 

Maatschap oprichten: stappenplan 

Een maatschap oprichten kan in een paar eenvoudige stappen. In tegenstelling tot bijvoorbeeld een besloten vennootschap heb je geen financieel plan of notariële (authentieke) akte nodig. Meestal volstaat een onderhandse akte. Hieronder vind je het stappenplan en de belangrijkste vereisten. 

1. Stap 1: Kies je vennoten 
   Voor een maatschap heb je minstens twee vennoten nodig. Denk goed na met wie je samenwerkt en maak vooraf heldere afspraken: de vennoten zijn doorgaans onbeperkt (en vaak hoofdelijk) aansprakelijk. 
2. Stap 2: Leg jullie afspraken vast in een onderhandse akte (maatschapsovereenkomst) 
   Je hoeft niet langs de notaris, maar laat je overeenkomst bij voorkeur opstellen of minstens nalezen door een juridisch expert. 
3. Stap 3: Schrijf de maatschap in bij de KBO 
   Je schrijft je maatschap in bij de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO) via een erkend ondernemingsloket, zoals dat van Securex. Deze inschrijving is verplicht.
   Het Ondernemingsloket kan meteen ook zorgen voor de eventuele identificatie bij de btw-administratie en de verplichte registratie in het UBO-register.
4. Stap 4: Schrijf de vennoten in bij het Sociaal Verzekeringsfonds 
   Vennoten die een professionele activiteit als zelfstandige uitoefenen binnen de maatschap moeten zich aansluiten bij het Securex Sociaal Verzekeringsfonds.
   Een maatschap kan bovendien ook personeel aanstellen en zich als werkgever laten registreren bij de RSZ. Ook hier ben je bij Securex aan het juiste adres.