Welke situaties kunnen verhinderen dat uw werknemer terugkeert?
Een werknemer kan om verschillende redenen, buiten zijn wil om, vast komen te zitten in het buitenland. De situaties die momenteel worden vastgesteld zijn onder meer:
- Annulering of opschorting van vluchten
- Sluiting van het luchtruim of van de grenzen
- Conflicten of geopolitieke spanningen
- Veiligheidsmaatregelen of vervoersbeperkingen
In deze gevallen is de werknemer objectief niet in staat om op de voorziene datum terug te keren naar zijn werkplaats.
Om betwistingen te vermijden, vraag je je werknemer best om je onmiddellijk te verwittigen en bewijzen te bezorgen van de onmogelijkheid om terug te keren (bevestiging van de annulering van de vlucht, communicatie van de luchtvaartmaatschappij, bericht van de autoriteiten…).
Wordt de afwezigheid van de werknemer beschouwd als overmacht?
Wanneer je werknemer niet naar België kan terugkeren om redenen die onvoorzienbaar zijn en onafhankelijk van zijn wil, kan de afwezigheid worden beschouwd als een geval van overmacht.
In dat geval:
- De afwezigheid is gewettigd
- De werknemer heeft geen recht op gewaarborgd loon, tenzij anders bepaald
- De arbeidsovereenkomst wordt tijdelijk geschorst
Wanneer de uitvoering van de arbeidsovereenkomst om deze redenen onmogelijk wordt, kan je eventueel tijdelijke werkloosheid wegens overmacht overwegen. De RVA onderzoekt echter elke situatie afzonderlijk en gaat onder meer na of de gebeurtenis daadwerkelijk onvoorzienbaar en onvermijdelijk was.
Wat voorziet de RVA voor de aanvallen in Iran?
Na de aanvallen en de spanningen in het Midden-Oosten zijn sommige werknemers in de regio gestrand en niet in staat geweest om naar België terug te keren. De RVA heeft daarom toelichting gegeven over de toepassing van tijdelijke werkloosheid wegens overmacht in deze context.
Werknemers die vastzitten in Iran
Volgens de RVA kan geen tijdelijke werkloosheid wegens overmacht worden aangevraagd voor werknemers die vastzitten in Iran, aangezien er al geruime tijd een negatief reisadvies van kracht was.
De RVA oordeelt dat de definitie van overmacht niet is vervuld, met name wat betreft het onvoorzienbare en onvermijdelijke karakter van de gebeurtenis.
Werknemers die vastzitten in andere landen
Wanneer ernstige beperkingen van het luchtverkeer of sluitingen van luchthavens internationale verplaatsingen verhinderen, kunnen werknemers vast komen te zitten in luchthavens in andere landen (bv. Dubai, Israël).
Als je werknemer zich in een dergelijk land bevindt en zijn arbeidsovereenkomst niet kan uitvoeren, kan je in principe gebruikmaken van tijdelijke werkloosheid wegens overmacht.
Vertrek na 28 februari 2026 naar een getroffen zone
De RVA kondigt ook een weigering aan wanneer je werknemer na 28 februari 2026 een vlucht neemt naar een getroffen zone. In dat geval kan geen tijdelijke werkloosheid wegens overmacht worden toegekend, omdat de werknemer met kennis van zaken vertrekt.
Welke bewijsstukken moet je aan de RVA bezorgen?
Wanneer je werknemer gedurende een langere periode vastzit in het buitenland en je tijdelijke werkloosheid wegens overmacht wil aanvragen, moeten bepaalde bewijsstukken worden toegevoegd aan de aanvraag die via de werkgever wordt ingediend.
Privéverblijf: bewijsstukken
In het geval van een privéverblijf vraagt de RVA onder meer:
- Een bewijs dat de werknemer daadwerkelijk in het buitenland verblijft (bijvoorbeeld reisdocumenten)
- Het bewijs van de heen- en terugvlucht
- Het bewijs dat de terugvlucht werd geannuleerd
- Een verklaring op eer van de werknemer waarin hij bevestigt dat hij niet kan terugkeren met een andere vlucht of via een ander vervoermiddel
De RVA benadrukt dat een belangrijke voorwaarde moet zijn vervuld: de terugkeer moet onmogelijk zijn. Als de terugkeer enkel moeilijker is maar redelijkerwijs nog mogelijk blijft, zal overmacht niet worden aanvaard.
Professioneel verblijf: bijkomende documenten
Wanneer je werknemer vastzit tijdens een professionele verplaatsing, moeten bijkomende documenten worden bezorgd:
- Een attest van de werkgever dat bevestigt dat het om een professionele verplaatsing gaat
- Een verklaring op eer van de werknemer dat hij ter plaatse niet meer kan worden tewerkgesteld
- Een verklaring op eer dat geen alternatief werk mogelijk is, bijvoorbeeld via telewerk
- Een verklaring op eer dat de werknemer geen loon ontvangt van de werkgever
Welke oplossingen kan je overwegen?
Als de voorwaarden voor tijdelijke werkloosheid wegens overmacht niet vervuld zijn – of als je hiervan geen gebruik wenst te maken – kunnen andere oplossingen worden overwogen in overleg met je werknemer.
Tijdelijk telewerk vanuit het buitenland
Als de functie van je werknemer dit toelaat, kan je tijdelijk occasioneel telewerk vanuit het buitenland overeenkomen.
Deze oplossing maakt het mogelijk om een schorsing van de arbeidsovereenkomst te vermijden wanneer het werk normaal op afstand kan worden uitgevoerd.
Telewerk is echter alleen mogelijk wanneer de arbeidsomstandigheden dit concreet toelaten en wanneer het werk effectief kan worden verricht.
Lees meer: “Wat wordt verstaan onder occasioneel telewerk?”
Opname van verlof
Je kan ook met je werknemer overeenkomen om gebruik te maken van:
- Jaarlijkse vakantie
- Inhaalrustdagen
- Onbetaald verlof
Deze oplossingen vereisen het akkoord van beide partijen en kunnen worden aangepast naargelang de duur van de hinder.
Verlof om dwingende redenen
In bepaalde uitzonderlijke situaties kan je werknemer ook verlof om dwingende redenen aanvragen.
Dit type verlof is bedoeld om het hoofd te bieden aan onvoorziene gebeurtenissen die een dringende tussenkomst van de werknemer vereisen. Het kan onder meer worden gebruikt wanneer een onvoorziene situatie de werknemer verhindert om zijn werkplaats te bereiken.
Verlof om dwingende redenen heeft echter enkele beperkingen:
- Het is beperkt tot tien dagen per jaar per werknemer
- Het is in principe onbezoldigd, tenzij sectorale bepalingen of bedrijfsafspraken anders bepalen
- De werknemer moet je zo snel mogelijk informeren
Deze oplossing kan relevant zijn wanneer de verhindering van korte duur is, bijvoorbeeld wanneer je werknemer snel kan terugkeren en slechts enkele dagen vertraging heeft.
Lees meer: “Verlof om dwingende redenen”.
Wat doet Securex voor jou?
Wanneer een werknemer vastzit in het buitenland, kunnen verschillende vragen rijzen: kwalificatie van de afwezigheid, betaling van het loon, tijdelijke werkloosheid, enz.
De specialisten van Securex kunnen je hierbij helpen om:
- Te bepalen of er sprake is van overmacht
- Na te gaan of tijdelijke werkloosheid mogelijk is
- Oplossingen zoals telewerk of verlof te analyseren
- Je HR-beheer en loonadministratie juridisch in orde te brengen
Voor meer informatie of bijkomende vragen kan je contact opnemen met jouw Legal Advisor via e-mail op myHR@securex.be.
