Te warm om te werken?

België kent officieel een hittegolf, wat gevolgen kan hebben voor je werknemers, vooral als zij ook fysieke inspanningen moeten leveren. Waar moet je aan denken om het welzijn van uw werknemers te beschermen? Welke preventiemaatregelen moet je nemen?

Risicoanalyse

De Codex over welzijn op het werk vermeldt dat elke werkgever een analyse van de risico's van thermische omgevingen op de arbeidsplaats moet uitvoeren. Dit geldt voor omstandigheden die te warm of te koud zijn, of ze nu door technologie of het klimaat veroorzaakt worden.

Je moet rekening houden met de combinatie van de volgende factoren:

• luchttemperatuur, relatieve luchtvochtigheid en luchtstroomsnelheid;
• thermische straling;
• fysieke werkbelasting;
• gebruikte werkmethoden en arbeidsmiddelen;
• werkkledij en persoonlijke beschermingsmiddelen.

Te warm?

De wetgever heeft actiegrenzen voor blootstelling aan warmte vastgelegd, gemeten met de WBGT-index. Als deze grenzen worden overschreden, lopen werknemers het risico op negatieve gezondheidseffecten, ook wel thermische stress genoemd. De actiewaarden verschillen naargelang de fysieke belasting van het werk.

Bij overschrijding moeten preventiemaatregelen worden genomen.

Indicatieve voorbeelden van fysieke belasting van het werk:

• Zeer licht werk: secretariaatswerk
• Licht werk: manueel werk aan een tafel
• Gemiddeld zwaar werk: werk in staande houding
• Zeer zwaar werk: graafwerken.

De WBGT-index

Een gewone thermometer is niet voldoende om deze temperaturen te meten. Een bepaalde temperatuur kan namelijk ondraaglijk zijn bij hoge luchtvochtigheid, terwijl die bij droog weer geen probleem vormt. Daarom moet ook rekening gehouden worden met vochtigheid, en soms met windsnelheid en directe straling van de zon of een technologische bron (zoals een oven).

De WBGT-index wordt gemeten met een zogenaamde "vochtige globethermometer". WBGT staat voor 'Wet Bulb Globe Temperature' en is een index die gebaseerd is op 3 gemeten temperaturen:

• de droge luchttemperatuur,
• de stralingstemperatuur,
• en de vochtige temperatuur.

De berekening verschilt afhankelijk van of de werkpost binnen of buiten is, en of er zonnestraling is.

Als je niet over zo'n toestel beschikt, vindt u via deze link hoe u de WBGT kunt bepalen met een gewone thermometer en een hygrometer.

Deze waarden worden zelden overschreden op schaduwrijke werkplekken waar lichte arbeid wordt uitgevoerd, zoals kantoren. Deze werkplekken vormen geen direct risico op thermische stress, maar de hitte kan het comfort, de concentratie en de productiviteit van werknemers wel beïnvloeden. Voor deze werkplekken geldt een comfortnorm voor gematigde temperaturen, namelijk de norm EN ISO 7730. Thermisch comfort betekent dat een persoon tevreden is over de temperatuur in zijn omgeving en zich niet te warm of te koud voelt. Meer informatie.

Norm NBN EN ISO 7730 "Ergonomie van thermische omgevingen: analytische bepaling en interpretatie van thermisch comfort door de berekening van de PMV- en PPD-indexen en door lokale thermische comfortcriteria".

Preventiemaatregelen bij overmatige hitte van klimatologische oorsprong

Worden de actiegrenzen (WBGT) overschreden? Dan moet u volgens de wetgeving de volgende maatregelen nemen om thermische stress te voorkomen:

• gratis verfrissende dranken ter beschikking stellen;
• beschermingsmiddelen voorzien (zoals schermdoeken, hoofddeksels, zonnecrème) voor werknemers die aan directe zonnestraling worden blootgesteld.

Als de actiewaarden (WBGT) langer dan 48 uur duurt, moet je ook zorgen voor:

• het installeren van kunstmatige ventilatie;
• het toekennen van extra rustperiodes.

Wil je het thermisch comfort van uw werknemers tijdens de warme zomerperiode garanderen, dan moet u als doel stellen dat niet meer dan 10% van de werknemers klachten over warmte heeft. Dit bereikt u als u de zogenaamde "PMV"-index onder 0,5 houdt volgens de norm EN ISO 7730. Deze index wordt bepaald op basis van luchttemperatuur, stralingstemperatuur, relatieve luchtvochtigheid, luchtsnelheid, isolatiewaarde van de kleding en het activiteitsniveau van de werknemers.

Om dit nauwkeurig te bepalen, zijn specifieke meetapparaten nodig, maar voor zittende werknemers die lichte kleding dragen, komt dit in ons Belgische klimaat vaak neer op een streeftemperatuur tussen 24 en 26°C (normale luchttemperatuur).

Bij een zeer warme periode is een overschrijding van deze temperatuur gedurende een beperkt deel van de werkdag (maximaal 10%) nog aanvaardbaar. Let op de volgende aandachtspunten:

• Gebruik zonwering (bij voorkeur aan de buitenkant van het gebouw) om warmte door straling zoveel mogelijk te vermijden.
• Stel de airconditioning niet te laag in (maximaal 6°C lager dan de buitentemperatuur) om grote temperatuurverschillen en tocht te vermijden.
• Pas de kleding (uniformen) aan en zorg dat deze licht is en gemaakt van voldoende vochtdoorlatende stoffen.
• Pas indien mogelijk de werktijden aan om te vermijden dat er wordt gewerkt tijdens het warmste deel van de dag. Je kan bijvoorbeeld uw werknemers tijdelijk vragen vroeger te beginnen of later te eindigen. Meer informatie over het aanpassen van werktijden vindt u hier.
• Moedig werknemers aan voldoende water te drinken (bij voorkeur dranken zonder cafeïne of ongezoet) en zorg voor voorzieningen om de dranken koel te houden.

Ozon en werknemers die buiten werken

Tijdens periodes van hoge temperaturen komen hoge ozonconcentraties vaak voor. De welzijnswetgeving bevat geen specifieke regels over blootstelling aan ozon van klimatologische oorsprong. Toch moet dit als een risico worden gezien waarvoor preventieve maatregelen nodig zijn. Sommige personen zijn extra gevoelig, zoals zwangere vrouwen, ouderen en mensen met ademhalings- of hart- en vaatproblemen.

De ozonconcentratie is lager binnen dan buiten, daarom moet u vooral letten op werknemers die buiten werken. Mogelijke maatregelen zijn:

• fysiek zwaar werk alleen 's ochtends laten uitvoeren, wanneer de ozonconcentraties het laagst zijn;
• lichter werk laten doen zodat het ademvolume en de ingeademde ozondosis verminderen;
• rustperiodes binnen voorzien.

Je kan de voorspellingen van de Intergewestelijke Cel voor het Leefmilieu (CELINE – www.irceline.be) raadplegen om te weten wanneer je deze maatregelen moet toepassen.

Wat kan Securex voor u doen?

Wil je meer informatie over de te nemen maatregelen bij hoge temperaturen? Raadpleeg onze brochure of bespreek het met uw arbeidsarts.

Wil je een WBGT-meting laten uitvoeren? Neem contact op met je Externe Dienst voor Preventie en Bescherming op het Werk via het adres health-safety@securex.be.