Preventie als uitgangspunt
De omzendbrief legt de nadruk op preventie. Besturen worden daarom aangemoedigd om risicoanalyses uit te voeren, risicofuncties en risicolocaties in kaart te brengen en passende veiligheidsmaatregelen te voorzien, zoals alarmknoppen, vluchtroutes en toegangscontrole. Daarnaast is het belangrijk dat medewerkers opleiding krijgen over omgaan met agressie en dat gedragsregels duidelijk worden gecommuniceerd aan burgers en bezoekers.
Ook de aanstelling van een agressiecoördinator als centraal aanspreekpunt voor meldingen, opvolging en ondersteuning wordt aangemoedigd.
Een agressieprotocol opstellen
Lokale besturen worden aangemoedigd om een duidelijk agressieprotocol op te stellen dat minstens drie pijlers omvat:
- preventie en sensibilisering;
- interventie in crisissituaties;
- monitoring en opvolging van agressie-incidenten.
Het protocol legt meer bepaald vast hoe agressie kan worden voorkomen en hoe medewerkers, leidinggevenden en mandatarissen best handelen tijdens een incident.
Belangrijk is ook duidelijk te maken welke ondersteuning beschikbaar is na een agressievoorval en hoe incidenten worden geregistreerd en opgevolgd.
Agressie is immers meer dan fysiek geweld
Besturen kunnen zelf bepalen hoe zij agressie definiëren, maar de omzendbrief maakt duidelijk dat het begrip ruimer is dan fysiek geweld alleen. Ook situaties die snel worden opgelost, moeten worden geregistreerd. Zo kunnen besturen risico’s beter in kaart brengen en gerichte preventiemaatregelen nemen.
Bestaande wettelijke verplichtingen bundelen
Ook vandaag bestaan er al een aantal wettelijke verplichtingen. Zo moetenlokale besturen in bepaalde gevallen een vertrouwenspersoon aanstellen, procedures opnemen in het arbeidsreglement, een register bijhouden van geweldsincidenten door derden, een intern klokkenluiderskanaal organiseren en deontologische codes voorzien voor personeel en mandatarissen.
Deze omzendbrief geeft de kans om reeds bestaande verplichtingen te bundelen in één coherent agressiebeleid.
Onze tip
Toets het bestaande beleid tijdig aan de omzendbrief. Breng verantwoordelijkheden en meldingslijnen duidelijk in kaart en leg preventie, interventie, registratie en nazorg vast in één praktisch agressieprotocol.
Duidelijke stappen bij crisissituaties
Het protocol moet een concreet stappenplan bevatten voor agressie-incidenten. Medewerkers en leidinggevenden moeten vooraf weten:
- wanneer de politie wordt verwittigd;
- hoe incidenten worden geregistreerd;
- welke interne contactpunten worden ingeschakeld;
- welke veiligheidsmaatregelen onmiddellijk nodig zijn.
Een vaste procedure voorkomt dat medewerkers tijdens een crisissituatie zelf moeten uitzoeken welke stappen nodig zijn.
Opvang en nazorg
De handleiding besteedt veel aandacht aan slachtofferopvang.
Daarnaast wordt professionele ondersteuning aanbevolen via vertrouwenspersonen, de preventieadviseur psychosociale aspecten, externe psychosociale begeleiding en slachtofferhulp. Nazorg is geen eenmalig contactmoment, maar een begeleidingstraject gericht op herstel, ondersteuning en een veilige terugkeer naar de werkvloer.
Ook opvolging van de agressor
De omzendbrief kijkt niet alleen naar het slachtoffer. Besturen worden ook aangemoedigd om een opvolgbeleid voor agressors uit te werken, met onderscheid tussen interne agressors, zoals collega’s of andere personeelsleden, en externe agressors, zoals burgers, cliënten of derden.
Discriminatoire agressie afzonderlijk registreren
De omzendbrief bevat ook een afzonderlijk luik over agressie met een discriminatoir karakter, waaronder racisme. Besturen worden aangemoedigd om discriminatoire elementen expliciet te registreren en slachtoffers door te verwijzen naar gespecialiseerde instanties, zoals het Vlaams Mensenrechteninstituut, Unia of het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen.
Wat doet Securex voor jou?
Securex ondersteunt jouw bestuur bij de vertaling van de omzendbrief naar een werkbaar agressiebeleid op maat van jouw organisatie.
Zo krijgt je bestuur een geïntegreerde aanpak die juridisch onderbouwd is, praktisch toepasbaar blijft en aansluit bij de dagelijkse werking van medewerkers, leidinggevenden en mandatarissen.
Bronnen
Omzendbrief KBBJ/ABB 2026/4 - 05.06.2026: opmaak agressieprotocol | Vlaanderen.be
