Waarom is dit onderscheid belangrijk?
In een onderneming met meerdere vestigingen kunnen de maatschappelijke zetel en de exploitatiezetel zich in verschillende gemeenten, of zelfs in verschillende Gewesten, bevinden.
Die situatie komt vaak voor wanneer jouw vennootschap een administratieve zetel in Brussel heeft, maar haar activiteiten uitoefent in een of meerdere kantoren, vestigingen of operationele sites in Vlaanderen of Wallonië.
Deze twee begrippen verwijzen dus niet naar dezelfde realiteit:
- De maatschappelijke zetel verwijst naar het officiële juridische adres van jouw vennootschap.
- De exploitatiezetel verwijst naar de plaats waar de activiteiten daadwerkelijk worden uitgeoefend.
- De arbeidsplaats van de werknemer is de plaats waar hij of zij zijn of haar taken daadwerkelijk uitvoert.
- De plaats die in de arbeidsovereenkomst wordt vermeld, stemt niet altijd overeen met de werkelijke plaats waar de prestaties worden geleverd.
Wat moet je verstaan onder de maatschappelijke zetel?
De maatschappelijke zetel is het officiële juridische adres van jouw vennootschap. Hij is opgenomen in de statuten van de vennootschap en geregistreerd in de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO). Het gaat dus om het adres dat jij voor jouw onderneming hebt opgegeven en dat haar onder meer identificeert in haar administratieve, juridische en gerechtelijke relaties.
In de praktijk stemt de maatschappelijke zetel niet noodzakelijk overeen met de plaats waar jouw werknemers hun prestaties leveren. Zo kan jouw vennootschap bijvoorbeeld beschikken over:
- Een maatschappelijke zetel in Elsene
- Een commercieel kantoor in Zaventem
- Een atelier in Waver
- Werknemers die regelmatig telewerken.
Wat is een exploitatiezetel?
De exploitatiezetel is de plaats waar jouw onderneming haar activiteiten daadwerkelijk uitoefent. Dat kan een kantoor, winkel, atelier, werf, vestiging of elke andere operationele locatie zijn.
De exploitatiezetel kan dus niet automatisch worden afgeleid uit het adres van de maatschappelijke zetel. Hij valt evenmin samen met de woonplaats van de werknemer, de plaats waar hij of zij slechts af en toe heeft gewerkt of het adres dat in de arbeidsovereenkomst wordt vermeld. Dat laatste kan immers theoretisch zijn geworden of de evolutie van de organisatie van de onderneming niet langer weerspiegelen.
Welke gevolgen heeft dit voor jouw werknemers?
Wanneer een werknemer zijn of haar activiteiten op verschillende plaatsen uitoefent, mag jij niet alleen kijken naar de plaats waar hij of zij op een bepaalde dag heeft gewerkt. Je moet ook nagaan aan welke exploitatiezetel of vestiging de werknemer was verbonden en welke andere criteria de territoriale bevoegdheid van een arbeidsrechtbank kunnen rechtvaardigen.
Die analyse is bijzonder belangrijk in ondernemingen die het volgende combineren:
- Een maatschappelijke zetel in Brussel en vestigingen in Vlaanderen
- Meerdere vestigingen in verschillende gerechtelijke arrondissementen
- Rondtrekkend werk
- Structureel of occasioneel telewerk
- Regelmatige wijzigingen van de arbeidsplaats
- Een organisatie op basis van ploegen of projecten.
In deze situaties weerspiegelt één enkel adres niet altijd de werkelijkheid van de arbeidsrelatie.
Moet de werknemer altijd naar de rechtbank stappen van de plaats waar hij of zij werkt?
Niet noodzakelijk.
In een vonnis van 16 december 2025 oordeelde de Franstalige Arbeidsrechtbank van Brussel dat de werkneemster de territoriale bevoegdheid mocht baseren op de maatschappelijke zetel van haar voormalige werkgever of op de exploitatiezetel waaraan zij verbonden was.
In die zaak had de werkneemster ervoor gekozen haar vordering in te stellen bij de Franstalige Arbeidsrechtbank van Brussel op basis van de maatschappelijke zetel van haar voormalige werkgever, die in Elsene was gevestigd. De rechtbank oordeelde dat deze aanknoping volstond om haar bevoegdheid vast te stellen, ook al had de werkneemster haar prestaties onder meer in Zaventem geleverd.
Het feit dat de exploitatiezetel zich in Vlaanderen bevindt, sluit de bevoegdheid van de Franstalige Arbeidsrechtbank van Brussel dus niet automatisch uit wanneer de maatschappelijke zetel in Brussel het aanknopingspunt is waarop de werknemer zich beroept.
Deze beslissing betekent echter niet dat de werknemer eender welke rechtbank kan kiezen. Het aangevoerde criterium moet overeenstemmen met een door de wet voorzien aanknopingspunt en relevant zijn in het licht van de concrete situatie van de onderneming en de arbeidsrelatie.
Praktische les voor werkgevers ?
Ga er dus niet van uit dat de plaats waar jouw werknemer zijn of haar prestaties daadwerkelijk levert, op zichzelf de bevoegde rechtbank bepaalt. Controleer vóór je de bevoegdheid van de aangezochte rechtbank betwist onder meer:
- Het adres van jouw maatschappelijke zetel op het ogenblik van het geschil
- De exploitatiezetel(s) waaraan de werknemer verbonden was
- De periodes waarin die aanknopingspunten van toepassing waren
- De plaatsen waar de werknemer zijn of haar prestaties daadwerkelijk heeft geleverd
- De periodes van telewerk en mobiliteit
- De overeenstemming tussen de arbeidsovereenkomst, de bijlagen en jouw HR-documenten.
In het onderzochte dossier vermeldde de arbeidsovereenkomst Waver als arbeidsplaats, terwijl de werkneemster daar nooit had gewerkt. Zij had haar prestaties deels via telewerk en deels vanuit de exploitatiezetel in Zaventem geleverd.
Wij raden jou daarom aan de werkelijkheid van jouw organisatie en de band van elke werknemer met een bepaalde exploitatiezetel zorgvuldig te documenteren, zeker wanneer jouw onderneming vestigingen heeft in verschillende Gewesten.
Analyseer vóór elke procedurele betwisting afzonderlijk de maatschappelijke zetel, de exploitatiezetel, de werkelijke plaatsen van tewerkstelling en de contractuele documenten. Die controle zal jou toelaten de bevoegdheid van de aangezochte rechtbank correcter te beoordelen en na te gaan of een betwisting werkelijk gegrond is.
Wat doet Securex voor jou?
Beschik jij over meerdere vestigingen of word jij geconfronteerd met een procedure die door een voormalige werknemer werd opgestart? Jouw Legal Advisor kan jou begeleiden bij het identificeren van de relevante maatschappelijke zetel en exploitatiezetels of bij het analyseren van de concrete band van de werknemer met jouw onderneming.
Voor meer informatie of bijkomende vragen kan jij steeds contact opnemen met jouw Legal Advisor via e-mail op myHR@securex.be.
.jpg?width=725&resizemode=force)
