Einde van het pensioen wegens medische ongeschiktheid voor nieuwe gevallen
Onder het vroegere stelsel kon een statutair personeelslid dat definitief ongeschikt werd verklaard om zijn ambt uit te oefenen, een pensioen wegens medische ongeschiktheid verkrijgen.
Sinds de hervorming leidt de vaststelling van definitieve medische ongeschiktheid niet langer automatisch tot de toekenning van een dergelijk pensioen.
Statutaire personeelsleden van wie de beëindiging van de statutaire rechtsverhouding wegens medische ongeschiktheid na 30 april 2026 plaatsvond, kunnen niet langer van het vroegere mechanisme genieten. Het doorslaggevende criterium is de ingangsdatum van de pensionering.
Reeds toegekende pensioenen en overgangsmaatregelen
De afschaffing heeft geen terugwerkende kracht ten aanzien van reeds toegekende rechten. Tijdelijke en definitieve pensioenen wegens medische ongeschiktheid die vóór de hervorming zijn ingegaan, behouden in beginsel hun rechtsgevolgen.
De federale regelgeving bevat bovendien overgangsmaatregelen voor bepaalde personeelsleden die reeds een tijdelijk pensioen genieten. Onder bepaalde voorwaarden kan een tijdelijk pensioen nog worden omgezet in een definitief pensioen. Er bestaat ook een specifieke regeling voor personeelsleden die het werk tijdens hun tijdelijke pensioen hebben hervat en binnen de beschermde periode opnieuw arbeidsongeschikt worden.
Versterkte voorwaarden vóór de medische beoordeling
De werkgever kan pas om een beslissing over definitieve medische ongeschiktheid verzoeken als volgende voorwaarden zijn vervuld:
Uitputting van het ziektekrediet
De procedure over kan pas worden opgestart nadat het toepasselijke ziektekrediet is uitgeput.
Re-integratie-inspanningen
Het bestuur moet bovendien kunnen aantonen dat het daadwerkelijk inspanningen heeft geleverd op het vlak van re-integratie. Minstens moet worden onderzocht of voor het betrokken personeelslid volgende maatregelen nuttig kunnen zijn : aanpassing van de werkpost; herplaatsing in een andere functie; opstart van een re-integratietraject. Bij dat onderzoek kan ook de interne en, waar nodig, de externe dienst voor preventie en bescherming op het werk worden betrokken. Dat is vooral relevant wanneer advies nodig is over de arbeidsmogelijkheden van het personeelslid, redelijke aanpassingen, werkpostaanpassingen of de eventuele opstart van een re-integratietraject via de preventieadviseur-arbeidsarts.
Ook moet worden onderzocht of redelijke aanpassingen mogelijk zijn. Dat onderzoek kan voortvloeien uit het welzijnsrecht en de antidiscriminatieregelgeving en moet worden onderscheiden van de specifieke voorwaarden voor de procedure medische ongeschiktheid.
Welke rol speelt MEVA?
MEVA (Medisch expertisecentrum voor arbeidsgeschiktheid) is bevoegd voor de medische beoordeling van de arbeidsgeschiktheid. Wanneer MEVA vaststelt dat het personeelslid voor onbepaalde duur medisch ongeschikt is om zijn functie regelmatig uit te oefenen, vormt die beslissing de medische grondslag voor de verdere administratieve behandeling. De beslissing leidt niet automatisch tot een pensioen.
Wat als het personeelslid nog geen pensioenrecht heeft?
Wanneer het personeelslid niet aan de voorwaarden voor een wettelijk of vervroegd rustpensioen voldoet, geeft de beëindiging van de statutaire rechtsverhouding niet langer automatisch recht op een pensioen.
Het personeelslid wordt onder de wettelijk bepaalde voorwaarden aangesloten bij de ziekte- en invaliditeitsverzekering van werknemers en kan aanspraak maken op een arbeidsongeschiktheids- of invaliditeitsuitkering volgens de regels van dat stelsel. Het verlies van de statutaire hoedanigheid en het recht op een sociale uitkering zijn afzonderlijke rechtsgevolgen.
Ambtshalve pensionering na 63 jaar
Een statutair personeelslid van minstens 63 jaar dat na het bereiken van die leeftijd 365 dagen afwezig is geweest wegens ziekte, kan nog ambtshalve op pensioen worden gesteld. Dat kan sinds de hervorming alleen wanneer de betrokkene daadwerkelijk voldoet aan de voorwaarden voor een wettelijk of vervroegd rustpensioen. De tussenkomst van MEVA is voor dit afzonderlijke mechanisme niet vereist.
De leeftijd van 63 jaar en 365 dagen ziekteafwezigheid volstaan op zichzelf dus niet om een pensioenrecht te doen ontstaan.
Impact op de rechtspositieregeling van lokale besturen
Lokale besturen hoeven de federale pensioen- en socialezekerheidsregeling niet integraal in hun rechtspositieregeling over te nemen. Een juridische screening van de rechtspositieregeling is wel aangewezen, omdat bestaande bepalingen medische ongeschiktheid, beëindiging van de statutaire hoedanigheid en pensionering soms onvoldoende onderscheiden.
Actiepunten voor lokale besturen
Breng alle verwijzingen naar het medisch pensioen en de vroegere pensioencommissie in kaart. Controleer of de rechtspositieregeling de medische beslissing, het verlies van hoedanigheid, het ontslag en de pensionering duidelijk onderscheidt. Neem de hoorplicht op in de interne procedure en documenteer aanpassingen, herplaatsing en re-integratie. Controleer het ziektekrediet vooraf en stem regularisaties af met het sociaal secretariaat en de bevoegde socialezekerheidsinstellingen. Actualiseer ten slotte de rechtspositieregeling en uitvoeringsdocumenten waar nodig.
Betrek tijdig de interne en externe dienst voor preventie en bescherming op het werk wanneer aanpassingen, herplaatsing of re-integratie moeten worden onderzocht.
Wat doet Securex voor jou?
Securex kan lokale besturen ondersteunen bij de juridische screening van de rechtpositieregeling, de actualisering van procedures en sjablonen en de afstemming van de payroll- en socialezekerheidsformaliteiten
Bronnen
- Lichamelijke ongeschiktheid voor statutairen na uitputting ziekteverlof | FOD Volksgezondheid
- Hervorming medisch pensioen statutaire personeelsleden | Vlaanderen.be
