Wie wordt beschouwd als grensarbeider?
Een grensarbeider is een werknemer die een beroepsactiviteit in België uitoefent zonder er te wonen. Hij komt dus naar België om te werken, maar behoudt zijn hoofdverblijfplaats in een buurland van België.
Deze definitie is ruim. De werknemer kan zijn activiteit in België uitoefenen:
- Als werknemer
- Als zelfstandige
- In het kader van een detachering in België
Wat verandert er voor grensarbeiders?
Het nieuwe kader verduidelijkt de formaliteiten die van toepassing zijn op werknemers die in Nederland, Frankrijk, Luxemburg, Duitsland of het Verenigd Koninkrijk wonen. Het Verenigd Koninkrijk wordt voor de toepassing van deze regels gelijkgesteld met een buurland.
De hervorming maakt voortaan een duidelijk onderscheid tussen burgers van de Unie en daarmee gelijkgestelden en onderdanen van derde landen. De formaliteiten die moeten worden vervuld, hangen dus zowel af van de nationaliteit van jouw werknemer als van zijn land van verblijf.
Burgers van de Unie genieten van een vereenvoudigde procedure
Burgers van de Unie en onderdanen van Zwitserland, Liechtenstein, Noorwegen en IJsland mogen België tijdens de volledige duur van hun tewerkstelling binnenkomen en verlaten, op vertoon van de documenten die door de regelgeving worden vereist, met name een geldige identiteitskaart of een geldig paspoort. Zij moeten geen bijkomende administratieve formaliteiten vervullen die specifiek verband houden met hun statuut als grensarbeider.
Onderdanen van derde landen moeten een specifiek document aanvragen
Onderdanen van derde landen die in een buurlidstaat van België wonen, moeten een recht van binnenkomst en vertrek van meer dan 90 dagen aanvragen. Als aan de voorwaarden is voldaan, neemt dit recht de vorm aan van een bijlage 64.
Werknemers die onderdaan zijn van een derde land en in het Verenigd Koninkrijk wonen, volgen een afzonderlijke procedure. Zij moeten een visum voor lang verblijf zonder verblijf aanvragen bij de bevoegde Belgische diplomatieke of consulaire post.
Welk document is vereist voor een onderdaan van een derde land die in een buurland van de EU woont?
Een onderdaan van een derde land die in Frankrijk, Nederland, Luxemburg of Duitsland woont en meer dan 90 dagen in België werkt, moet een bijlage 64 aanvragen, namelijk het document voor grensarbeiders.
De aanvraag moet worden ingediend bij de gemeente waar hij gewoonlijk werkt, binnen acht werkdagen na zijn eerste binnenkomst in België.
Hij moet onder meer een geldig reisdocument en een geldige verblijfsvergunning voorleggen, evenals het bewijs van zijn toelating om in België te werken en zijn adres in het buurland. In geval van detachering zijn ook specifieke bewijsstukken vereist.
De bijlage 64 is geldig voor de duur van de toegelaten arbeid, met een maximum van één jaar. De verlenging ervan moet worden aangevraagd tussen de 60e en de 30e dag vóór het verstrijken ervan.
Voorbeeld
Een Marokkaanse werknemer die legaal in Nederland woont en dagelijks naar België komt werken, kan een bijlage 64 krijgen om die grensarbeid administratief te regelen. Hij mag daarmee België binnenkomen om te werken, maar verwerft er geen verblijfsrecht
Welke formaliteiten gelden voor een grensarbeider die in het Verenigd Koninkrijk woont?
Een afzonderlijke procedure is van toepassing op onderdanen van derde landen van wie de hoofdverblijfplaats zich in het Verenigd Koninkrijk bevindt. De aanvraag moet worden ingediend bij de bevoegde Belgische diplomatieke of consulaire post.
Het document neemt de vorm aan van een visum voor lang verblijf zonder verblijf. Het geeft toestemming om België binnen te komen en te verlaten om er te werken, maar creëert geen verblijfsrecht.
Er wordt onder meer een uittreksel uit het strafregister of een gelijkwaardig document van minder dan zes maanden oud gevraagd. De geldigheidsduur is gekoppeld aan de duur van de arbeid en beperkt tot één jaar, met mogelijkheid tot verlenging.
Wat moet jij als werkgever controleren?
Ook al worden bepaalde formaliteiten door de werknemer zelf vervuld, toch heb je er belang bij om het dossier goed te beveiligen. Controleer onder meer:
- Het land van hoofdverblijfplaats van de werknemer
- Zijn nationaliteit en, voor een onderdaan van een derde land, de geldigheid van zijn verblijfsvergunning in het buurland
- Zijn recht om in België te werken en de duur van de toelating
- Het bestaan en de geldigheid van de bijlage 64 of het visum wanneer die vereist zijn
- Het behoud van zijn hoofdverblijfplaats in het buurland en, voor onderdanen van derde landen, de naleving van de regel van de regelmatige terugkeer
Deze nieuwe regels hebben vooral betrekking op de toegang tot het grondgebied. Afhankelijk van de situatie kunnen andere verplichtingen van toepassing zijn inzake arbeidsvergunning, sociale zekerheid, Limosa, arbeidsrecht of fiscaliteit.
Wat met werknemers die al een bijlage 15 hadden?
Er is een overgangsmaatregel voorzien voor grensarbeiders die al over een bijlage 15 beschikten. Dit document, afgegeven door de gemeente, stelde hen in staat om hun statuut als grensarbeider aan te tonen en hun recht om België binnen te komen om er te werken zonder er te wonen.
Deze werknemers moeten niet onmiddellijk overschakelen naar het nieuwe stelsel. Zij beschikken over een termijn van twaalf maanden vanaf de inwerkingtreding van de nieuwe regels om zich in regel te stellen.
Concreet moeten zij de nodige stappen ondernemen om het nieuwe document uiterlijk op 15 augustus 2027 te verkrijgen.
Wat gebeurt er als niet langer aan de voorwaarden is voldaan?
Het recht van binnenkomst en vertrek kan worden geweigerd, onderbroken of ingetrokken als de persoon niet langer voldoet aan de definitie van grensarbeider, als hij zijn document voor andere doeleinden gebruikt of als hij in België wil verblijven.
Het recht eindigt ook automatisch wanneer:
- De arbeidskaart, arbeidsvergunning of beroepskaart wordt ingetrokken of vervalt
- De werknemer zijn activiteit in België niet langer kan uitoefenen
- De verblijfsvergunning die door het buurland is afgegeven, wordt ingetrokken of vervalt
- Er fraude, een valse verklaring of een vervalst document werd gebruikt
De autoriteiten kunnen het recht van binnenkomst en vertrek ook weigeren of intrekken in geval van een risico voor de openbare orde of de nationale veiligheid.
Informeer jouw werknemer dus snel over elke wijziging met betrekking tot zijn arbeidsovereenkomst, zijn arbeidsvergunning, zijn detachering of zijn verblijfsvergunning. Het einde van de toelating om in België te werken kan immers leiden tot het automatische einde van zijn recht van binnenkomst en vertrek.
Fiscale impact?
Hoewel de nieuwe regels geen directe wijzigingen inhouden voor de fiscale regeling voor Franse grensarbeiders, kunnen ze in de praktijk wel indirect relevant zijn. De nieuwe regelgeving bevestigt immers uitdrukkelijk dat een grensarbeider zijn hoofdverblijfplaats buiten België moet behouden en zich niet in België mag vestigen.
Voor werkgevers die Franse grensarbeiders tewerkstellen, onderstreept dit het belang van een correcte documentatie van de woonplaats van de werknemer en van de bewijsstukken waaruit blijkt dat de werknemer effectief in de grensstreek woont.
Het koninklijk besluit wijzigt echter niets aan de fiscale formaliteiten of aan de toepassing van het formulier 276 grens.-
Lees meer: “Franse grensarbeiders: nieuwe administratieve verplichtingen”
Inwerkingtreding?
De nieuwe regels zijn definitief. Ze zijn opgenomen in het koninklijk besluit van 19 juli 2026, gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad op 14 augustus 2026, en zijn in werking getreden op 15 augustus 2026.
Bron
