ecg nieuwsbrief

 

NIEUWSBRIEF Health & Safety Securex - December 2013

In een maatschappij die in ijltempo evolueert naar het opnemen van de eigen verantwoordelijkheden – dat tevens nog versterkt wordt in deze crisistijden – is het belangrijk om even stil te staan bij een aspect van ons dagelijks leven dat dikwijls snel stiefmoederlijk behandeld wordt, toch zolang er geen ernstige arbeidsongevallen gebeuren: de Welzijnswet.

De publicatie  van deze Wet op 4 augustus 1996 bracht in eerste instantie wel wat te weeg. Het idee van iets nieuws lag bij niemand voor de hand, laat staan dat de vooruitstrevende visie – die met de Welzijnswet gepaard ging – overal direct opgenomen werd. Zo ook in de publieke sector.

Als gevolg zorgde de Welzijnswet slechts met horten en stoten voor verbetering in het welzijn op het werk. Als we nog eventjes terugblikken vanwaar we komen,  zien we dat we ons momenteel volop in een derde cyclus bevinden:

-       In de jaren 1980 lag de focus vooral op het veiliger maken van de TECHNIEK, waarbij het ARAB zelf als een vrij repressieve wetgeving niet veel ruimte tot improvisatie liet. In deze jaren is er dan ook volop vooruitgang geboekt in de machineveiligheid.

-       Tijdens een tweede golf,  eind jaren 1990, verplaatste het zwaartepunt van het Welzijn zich naar het beheersen van de gangbare SYSTEMEN. De beheerssystemen maakten  hun intrede en we kregen te maken met een beleidsverklaring, de Deming-cirkel, Balanced Scorecard, OHSAS, ISO9000, …

-       Sinds de eeuwwisseling kwam dan de MENS meer en meer op het voorplan als cruciale schakel in het veiligheidsgebeuren. We kregen dan ook voor het eerst te maken met de term gedrag.

De laatste tijd steken veel nieuwe uitdagingen de kop op (de economische crisis, de stijgende kosten van de vergrijzing, maar ook de vergrijzing van de werknemerspopulatie, burn-out, het record aan uitval door lage-rugklachten, …), die kunnen aangepakt worden met een proactief welzijnsbeleid dat zich op de inzetbaarheid van uw werknemers richt.

We weten allemaal dat een ketting maar zo sterk is als zijn zwakste schakel. En net hier knelt het schoentje, want de mens is niet alleen de zwakste schakel in uw welzijnsbeleid, maar hij speelt ook een  cruciale rol in het verbeteren van dit welzijn. Vandaar dat we bij Securex overtuigd zijn van de essentiële  rol die uw werknemer speelt in uw organisatie. We streven met onze geïntegreerde aanpak dan ook naar een maximale inzetbaarheid van àl uw medewerkers. In deze nieuwsbrief willen we u dan ook een aantal nieuwe instrumenten aanreiken die u helpen om de huidige & toekomstige uitdagingen het hoofd te bieden.

Sensibilisatie mandatarissen & hiƫrarchische lijn

De laatste jaren zijn er altijd  meer taken die van het federale en provinciale niveau overgedragen worden naar het lokale niveau, waarbij de lokale mandatarissen meer verplichtingen voorgeschoteld krijgen.

Meer en meer met verregaande gevolgen, denk maar aan het dodelijk ongeval door het “onveilig” verkeerspunt in Damme. Dit reflecteert zich in de aansprakelijkheid van de mandatarissen als natuurlijke personen die aangesteld zijn door de rechtspersoon die de gemeente is. Voor dergelijke gevallen met een derde schadelijder dient de gemeente sinds 1999 een verplichte verzekering in het kader van de burgerlijke aansprakelijkheid af te sluiten.

Dit zou een verkeerd beeld kunnen geven over de aansprakelijkheid binnen het kader van het welzijn van het eigen personeel van de gemeente. Want de Welzijnswet en de daaruit voortvloeiende uitvoeringsbesluiten laten er geen twijfel over bestaan dat de werkgever (de gemeente) en meer specifiek zijn aangestelde (de mandatarissen) verantwoordelijk zijn voor het voeren van een goed welzijnsbeleid. Het volstaat met andere woorden niet om iemand aan te duiden met  de naam intern preventieadviseur om de verantwoordelijkheid door te schuiven. De grondgedachte van de welzijnswet stelt dat de werkgever verplicht is de risico’s in zijn organisatie in kaart te brengen en deze zo nodig uit te sluiten of te reduceren. Zoals het een democratische rechtstaat betaamt, wordt deze gedachte ondersteund door een pak wettelijke verplichtingen met de hieraan gekoppelde verantwoordelijkheden.

Kortom: als een mandataris zijn ambt opneemt en niet over ervaring in welzijn beschikt, is het uitermate belangrijk om naast de kennis over zijn domein ook eens stil te staan bij zijn/haar verantwoordelijkheid & aansprakelijkheid in het kader van het welzijn.

Dit geldt bij uitbreiding ook voor de leidinggevenden, aangezien ze op grond van het KB Beleid van 27/3/1998 de door de werkgever genomen preventiemaatregelen dienen uit te voeren, en het “ongewenst” gedrag van werknemers dienen bij te sturen waar nodig (denk aan risicovol gedrag, pesterijen, rugbelastend werken).

Hiertoe hebben we bij Securex specifieke sensibilisatiesessies (aangepast aan de doelgroep mandatarissen of leidinggevenden) ontwikkeld waarin enerzijds de taken & opdrachten uit de doeken worden gedaan en anderzijds de verantwoordelijkheden & aansprakelijkheden met praktische voorbeelden worden toegelicht. Ook trainingen op het gebied van gedragsturend werken kunnen voorzien worden.

Safety Behaviour Game

Zonder dat dit wetenschappelijk onderbouwd is,  is het duidelijk dat de oorzaken van ongevallen stilaan ergens anders moeten gezocht worden dan louter bij het technische aspect. Uit de cijfermatige analyse van de door ons onderzochte arbeidsongevallen blijkt dat circa 80% van de arbeidsongevallen aan de bron te wijten zijn aan het gedrag (van het slachtoffer, zijn hiërarchische overste(n) of bij betrokken derden).

Het menselijk gedrag is met andere woorden dé sleutel tot de toekomst van preventie & welzijn.

Nochtans voelen veel werkgevers, leidinggevenden & preventieadviseurs – net als in de begindagen van het nieuwe welzijnsdomein psychosociale aspecten – zich ietwat onwennig hierbij. Enerzijds doordat gedrag minder tastbaar is, maar anderzijds omdat het moeilijker te kwantificeren en bijgevolg te objectiveren valt. Dit neemt echter niet weg dat het gedrag wél gestuurd kan worden.

Sterker zelfs, het zal moeten gestuurd worden om alle toekomstige uitdagingen aan te gaan. Dit kan door te werken op 2 aspecten, met name de impact van een actie vergroten of de betrokkenheid van de werknemers verhogen. En de betrokkenheid zal slechts verhogen indien de medewerker zelf geprikkeld wordt door zijn eigen intrinsieke motivatoren.

Onze geïntegreerde aanpak rond het sturen van gedrag is stof voor een nieuwsbrief op zich, maar hier willen we toch eventjes stilstaan bij een door ons ontwikkeld spel: de safety behaviour-box.

Dit interactief bordspel stimuleert enthousiasme en betrokkenheid van de aanwezigen. Het is een soort kansspel dat de deelnemers vragen voorlegt rond veilig gedrag. Bij een juist antwoord (beloning van het gewenste veiligheidsgedrag) mogen ze hun pion naar voren opschuiven. Bij een fout antwoord (bestraffing van ongewenst veiligheidsgedrag) gaat hun pion achteruit. Daarnaast zijn er bonuskaarten en valkuilkaarten die de posities van de teams kunnen omgooien. Het team dat als eerste de finish bereikt, wint. De vragen van het spel zijn op maat gemaakt en volgen de waarheidsgetrouwe situaties in uw organisatie. Het spel brengt bij de  spelers een denkproces op gang dat bewustwording op de werkvloer verhoogt..

Gezondheid

In een tijdperk waarin de gemiddelde leeftijd van de werknemers zal toenemen, vormt gezondheidspromotie op het werk één van de meest betekenisvolle strategieën om de productiviteit van de medewerkers te verbeteren[1].

Men is het erover eens dat welzijn op het werk bijdraagt tot een verhoogde productiviteit, een afname van het absenteïsme, een toename van de motivatie en een verlenging van de beroepsloopbaan. Bovendien  komt een goed welzijn van de werknemers ten goede van de kwaliteit van het werk en het imago en de competitiviteit van de organisatie[2].

Ook binnen het kader van een proactief duurzaam personeelsbeleid neemt een gezondheidsbeleid een prioritaire plaats in. De mate waarin men in staat is het werk uit te voeren wordt immers voor 39% bepaald door de gezondheid van de medewerker[3].

Daarnaast loont het ook om te investeren in de gezondheid van medewerkers! In meer dan 60% van de gevallen bedraagt de terugbetaaltijd van de investeringen minder dan 6 maanden[4]. Uit onderzoek blijkt immers dat met iedere euro die in gezondheidsbevordering op het werk wordt geïnvesteerd, de kosten van ziekteverzuim met 2,5 tot 4,8 euro dalen[5].

Securex onderscheidt vijf stappen in de opbouw naar uw gezondheidsbeleid.

Een projectleider ziet toe op de correcte implementatie gedurende het hele traject. Zo bewaakt hij de kwaliteit en stuurt hij bij waar nodig.

De eerste stap is het bepalen van een duidelijke visie samen met het management.

In een tweede stap gebeurt dan de communicatie naar alle medewerkers, om zo het nodige draagvlak te creëren.

De derde stap is een online gezondheidsbevraging, zodat we zicht hebben op de gezondheid van de medewerkers maar ook weten waar zij zelf aan willen werken.

Op basis van deze bevraging gaan we nadien in stap vier een actieplan uitwerken. Dit kan een coachingtraject in groep of individueel zijn, een opleiding mindfulness, een project rond burn-out, rookstopbegeleiding, …

De laatste stap is dan de evaluatie en opvolging. Doel hiervan is uw doelstellingen aan te passen aan nieuwe omstandigheden. Want uw organisatie is voortdurend in beweging. Dankzij de permanente monitoring van Securex ligt uw gezondheidsbeleid altijd op koers.

Meer info? Klik hier.



[1] Cancelliere C, Cassidy D, Ammendolia C, Côté P. Are workplace health promotion programs effective at improving presenteeism in workers? a systematic review and best evidence synthesis of the literature. BMC Public Health 2011 11:395

[2] Anttonen H, Räsänen T, eds. Well-Being at Work: New Innovations and Good Practices. Helsinki, Finland: Finnish Institute of Occupational Health; 2009

[3] Ilmarinen J & Tuomi K. Past, Present and Future of Work Ability. In: Ilmarinen J & Lehtinen S. Past, Present and Future of Work Ability. People and Work – Research Reports 65, Finnish Institute of Occupational Health, 2004; ISBN 951-802-581-9

[4] Anttonen H, Vainio H. Towards Better Work and Well-Being. An Overview. Journal of Occupational and Environmental Medicine 2010;52:1245-1248

[5] Sockoll I, Kramer I, Bödeker W. Effectiveness and economic benefits of workplace health promotion and prevention. Summary of the scientific evidence 2000 to 2006. IGA-Report No. 13e 1st issue – March 2009

 

Hoe zit het nu?

"We moeten met zijn allen meer bewegen" ... ondertussen weten we het allemaal wel. En we doen het ook niet zo slecht: velen onder ons halen de fameuze norm van 30 minuten beweging per dag (World Health Organisation), we fietsen af en toe naar het werk, zetten 10.000 stappen of haasten ons ‘s avonds naar de fitness of de sportclub...

Niet altijd evident om te organiseren na een drukke werkdag, maar voor een goede gezondheid hebben we wel wat over. En alsof dit nog niet genoeg is, blijkt nu uit recente onderzoeken dat langdurig zitten op zich al schadelijk is voor de gezondheid.

Een samenvattend onderzoek concludeert dat sedentair gedrag geassocieerd is met verhoogd risico op diabetes, cardiovasculaire aandoeningen en algemene sterfteoorzaken (Wilmot et al. 2012). Een Australisch onderzoek uit 2013 bij meer dan 200.000 personen stelt dat langdurig zitten een risicofactor is voor vroegtijdig sterven, en dit ongeacht of men buiten de zituren al dan niet beweegt (George et al. 2013).  

Kortom: de negatieve effecten van langdurig zitten worden NIET gecompenseerd door buiten de werkuren te gaan bewegen.

De hieruit volgende tendensen tonen een belangrijke wending in het "kantoortijdperk", waarbij "langdurig zitten" als een maatschappelijk gezondheidsprobleem gezien wordt (Rutten et al. 2013 & Healy et al. 2013 & Hendriksen et al. 2013).

Vandaar dat we ons kunnen afvragen of zitten niet het nieuwe roken wordt? Met het oog op een hogere & vooral langere inzetbaarheid is het onontbeerlijk om het langdurig zitten van de grote populatie kantoormedewerkers in de publieke sector aan te pakken.

Een studie van Duvivier et al. besloot dit jaar dat meer tijd besteden aan wandelen en staan efficiënter is dan een uur te gaan sporten!

Er bestaan eenvoudige en goedkope werkmethoden zoals: staand vergaderen, wandelmeetings, zitballen aanbieden, het zitten onderbreken zonder echter het werk te onderbreken...

Kortom: organisatorische aanpassingen die bovenal geen budget vereisen.

Voel je goed op het werk

Sinds het aantreden van Monica De Coninck als minister van Werk komt het psychosociale luik van het welzijn steeds vaker  in de pers. Het moge duidelijk zijn dat deze tendens niet alleen is ingegeven door de persoon van de minister, want de cijfers liegen er niet om.

Zo zouden er jaarlijks 19.000 werknemers in België te kampen hebben met een burn-out, terwijl 20% van uw personeel een verhoogd risico heeft op burn-out.

Daarnaast voelt 28% zich meestal of altijd onder druk gezet op het werk; het afgelopen jaar was 9% van de werkende bevolking het voorwerp van intimidatie of pesterijen en heeft 3% lichamelijk geweld ondervonden.

De FOD Werkgelegenheid, Arbeid & Sociaal Overleg is in 2012 dan ook met een eerste campagne op de proppen gekomen onder de naam RESPECT OP HET WERK (www.respectophetwerk.be). De campagne was vooral gericht op mensen die actief zijn op het vlak van preventie (preventieadviseurs, vertrouwenspersonen, hiërarchische lijn, werknemersvertegenwoordigers en last but not least het management).

In navolging hiervan gonsde het van de geruchten dat de Welzijnswet zou aangepast worden aangaande de psychosociale risico’s, aangezien dit niet direct hoog op de agenda staat bij de meeste organisaties.

In november 2013 kwam dan de melding dat dit wetsvoorstel ter tafel ligt. Het nieuws ging gepaard met een nieuwe sensibilisatiecampagne rond de psychosociale risico’s op het werk onder het motto VOEL JE GOED OP HET WERK (www.voeljegoedophetwerk.be).

Dit keer ligt de focus vooral op de werkgevers zelf, de HR-verantwoordelijken en de werknemersafgevaardigden. De informatie is heel handig, toch is het niet evident om als leidinggevende zelf de symptomen te herkennen en te weten wat dan concreet te doen.

Via een interactieve opleiding brengen onze psychologen uw leidinggevenden inzicht bij omtrent de begrippen stress, overbelasting, burn-out & de problematische gevolgen die hiermee gepaard gaan. Verder leren ze de preventiemaatregelen en de hulpbronnen – die ze hiervoor kunnen aanwenden – kennen.

Volgende thema’s komen hierin concreet aan bod: wanneer dreigt stress om te slaan in burn-out? Aan welke signalen merk je dat iemand een burn-out ontwikkelt? Wie loopt het meeste risico op burn-out? Hoe ermee omgaan? Wat doe je zeker niet? Waar kan men terecht voor hulp?

Meer info? Klik hier.

BBC - Interne omgevingsanalyse

Sinds jaren geloven we in het principe van de inzetbaarheid en dit blijkt steeds meer een cruciale rol te spelen in de maatschappij. Zoals al gesteld is er geen ontkomen meer aan: de evolutie naar een HRM-geïntegreerd welzijnsbeleid is de enige optie om te blijven functioneren in de toekomst.

Vandaar dat wij onze dienstverlening als uw welzijnspartner hier op willen afstemmen,  gebaseerd op SOBANE. Dit is een onder toezicht van het FOD WASO ontwikkelde strategie om welzijn proactief aan te pakken. SOBANE is de samentrekking van de woorden Screening Observatie ANalyse Expertise. Binnen deze strategie koppelen we de effectparameters aan de risicoblootstelling.

Concreet impliceren deze vier stappen dat we onze dienstverlening multidisciplinair willen doordrijven met het oog op de ontwikkeling van een op uw maat HR-geïntegreerd welzijnsplan op basis van het CAF-model en ondersteund door opvolgbare KPI’s. En dat op één A3-pagina, dus eenvoudig, krachtig en overzichtelijk.

Sinds de Copernicushervorming zijn moderne managementtechnieken ook een deel geworden van de publieke sector. De doelstelling van dit masterplan was tweeërlei, waarbij de overheid moest evolueren naar een betere dienstverlening op twee niveaus:

- een betere dienstverlening voor de externe klant (betere kwaliteit voor de burger)

- een betere dienstverlening voor de interne klant (betere werkgever voor het personeel).

In de loop der jaren kreeg dit zijn weerslag in onder meer de opstart van het managementteam, de introductie van het CAF-model en recent in de Beleids- & Beheerscyclus ofte BBC met het oog op een meerjarenplan. Dit meerjarenplan moest op zijn beurt geënt zijn op de pijlers burger én personeel. Wat de burger betreft heeft nagenoeg iedere gemeente haar  huiswerk al  gemaakt met behulp van de externe omgevingsscans.

Voor de pijler personeel gaapt echter de grote leegte. Meer en meer krijgen we de vraag of we niets voorhanden hebben om voor het personeel de juiste indicatoren te helpen zoeken. En met de participatieve welzijnsscreening van Securex kunnen we heel duidelijk stellen dat we over een geknipt instrument voor interne omgevingsanalyse beschikken.

De screening is een quickscan van de perceptie die uw medewerkers van uw organisatie hebben, en dit over alle belangrijke welzijnsdomeinen. Via een elektronische, anonieme bevraging (via mail of via een door ons ter beschikking gestelde laptop) wordt iedereen in uw bestuur gepolst over de volgende vijf clusters: gezondheid, ziekte, psychosociale aspecten, arbeidsomstandigheden & veiligheid.

Concreet betreft het 75 vragen over o.a. absenteïsme, intent to leave, social capital, mobbing & agressie, work ability index, need for recovery, leiderschap, betrokkenheid, …

De grote snelheid van de rapportering  door de gestandaardiseerde elektronische verwerking is een groot pluspunt. Maar bovenal levert deze screening in één oogopslag een pak informatie op over binnen welke functie of afdeling bepaalde pijnpunten naar boven komen.

Kortom: het is een ideaal instrument om u te ondersteunen bij uw HR-analytics, specifiek voor uw interne omgevingsscan.

Daarenboven is het niet alleen een meting, maar door de wetenschappelijke onderbouwde correlaties tussen de verschillende onderdelen kunnen we direct de beste verbeterdomeinen meegeven.

Bijkomende informatie?

Indien u bijkomende informatie over één van deze topics wenst,
stuur dan een berichtje naar health-safety@securex.be of contacteer ons secretariaat via T 09282 16 04.